TANZANIA imetajwa kuwa miongoni mwa nchi nne za Afrika zilizoondoa utaratibu uliokuwa ukiwaruhusu wananchi wake kufikisha mashauri moja kwa moja katika Mahakama ya Afrika ya Haki za Binadamu na Watu (AfCHPR), hali inayotajwa kuwa miongoni mwa changamoto zinazoathiri upatikanaji wa haki kupitia taasisi hiyo inayotimiza miaka 20 tangu kuanzishwa kwake.
Wakili Bahame Tom Nyanduga kutoka Dar es Salaam, Tanzania, amesema hatua hiyo pamoja na changamoto za upungufu wa rasilimali watu na fedha ni miongoni mwa vikwazo vinavyoweza kudhoofisha uwezo wa mahakama hiyo kutekeleza majukumu yake ya kulinda haki za binadamu barani Afrika.
Akizungumza katika kongamano la maadhimisho ya miaka 20 ya mahakama hiyo lililofanyika Arusha, Nyanduga amesema licha ya taasisi hiyo kufanikiwa kuwepo kwa kipindi hicho, bado inahitaji ushirikiano wa dhati kutoka kwa nchi wanachama ili iweze kutekeleza majukumu yake kwa ufanisi.
Amesema katika kipindi cha miaka mitano hadi kumi ya mwanzo wa uendeshaji wa mahakama hiyo, kati ya nchi 34 zilizokuwa zimeridhia mkataba wake, ni nchi 10 pekee zilizokuwa zimekubali wananchi wake kuwasilisha mashauri moja kwa moja mahakamani hapo.
Ameeleza kuwa hali hiyo ilikuwa changamoto kubwa ikizingatiwa kuwa bara la Afrika lina nchi 55, hivyo ushiriki mdogo wa nchi wanachama katika kuruhusu wananchi kutumia mahakama hiyo uliathiri wigo wa upatikanaji wa haki.
Nyanduga amesema Tanzania ni miongoni mwa nchi nne zilizoondoa tamko maalumu lililokuwa likiruhusu wananchi na taasisi zisizo za kiserikali kuwasilisha mashauri moja kwa moja mahakamani hapo, huku nyingine zikiwa ni Rwanda, Tunisia na Ivory Coast.
Amesema msingi wa kuanzishwa kwa mahakama hiyo ulikuwa ni kuhakikisha wananchi wa Afrika wanapata fursa ya kutafuta haki katika ngazi ya bara pale wanaposhindwa kupata suluhisho kupitia mifumo ya mahakama za ndani ya nchi zao.
Wakili Bahame Tom Nyanduga kutoka Dar es Salaam, Tanzania, amesema hatua hiyo pamoja na changamoto za upungufu wa rasilimali watu na fedha ni miongoni mwa vikwazo vinavyoweza kudhoofisha uwezo wa mahakama hiyo kutekeleza majukumu yake ya kulinda haki za binadamu barani Afrika.
Akizungumza katika kongamano la maadhimisho ya miaka 20 ya mahakama hiyo lililofanyika Arusha, Nyanduga amesema licha ya taasisi hiyo kufanikiwa kuwepo kwa kipindi hicho, bado inahitaji ushirikiano wa dhati kutoka kwa nchi wanachama ili iweze kutekeleza majukumu yake kwa ufanisi.
Amesema katika kipindi cha miaka mitano hadi kumi ya mwanzo wa uendeshaji wa mahakama hiyo, kati ya nchi 34 zilizokuwa zimeridhia mkataba wake, ni nchi 10 pekee zilizokuwa zimekubali wananchi wake kuwasilisha mashauri moja kwa moja mahakamani hapo.
Ameeleza kuwa hali hiyo ilikuwa changamoto kubwa ikizingatiwa kuwa bara la Afrika lina nchi 55, hivyo ushiriki mdogo wa nchi wanachama katika kuruhusu wananchi kutumia mahakama hiyo uliathiri wigo wa upatikanaji wa haki.
Nyanduga amesema Tanzania ni miongoni mwa nchi nne zilizoondoa tamko maalumu lililokuwa likiruhusu wananchi na taasisi zisizo za kiserikali kuwasilisha mashauri moja kwa moja mahakamani hapo, huku nyingine zikiwa ni Rwanda, Tunisia na Ivory Coast.
Amesema msingi wa kuanzishwa kwa mahakama hiyo ulikuwa ni kuhakikisha wananchi wa Afrika wanapata fursa ya kutafuta haki katika ngazi ya bara pale wanaposhindwa kupata suluhisho kupitia mifumo ya mahakama za ndani ya nchi zao.
Hata hivyo, pamoja na changamoto hizo, Mahakama ya Afrika ya Haki za Binadamu na Watu imeendelea kupata mafanikio katika kipindi cha miaka 20 tangu kuanzishwa kwake mwaka 2006, ikiwa ni pamoja na kupokea zaidi ya mashauri 350 yaliyohusu ukiukwaji wa haki za binadamu katika nchi mbalimbali za Afrika.
Akizungumza katika kongamano hilo, Rais mstaafu wa mahakama hiyo, Jaji Imani Aboud, amesema taasisi hiyo imepiga hatua kubwa katika kipindi hicho, hususan katika kupokea na kushughulikia mashauri yanayohusu ukiukwaji wa haki za msingi za wananchi.
Jaji Aboud amesema kati ya mashauri zaidi ya 350 yaliyowasilishwa mahakamani hapo, takribani 200 tayari yamefanyiwa maamuzi, huku mengine yakiendelea kushughulikiwa, hatua inayoonesha mchango wa taasisi hiyo katika kuimarisha mifumo ya haki barani Afrika.
Amesema mahakama hiyo ilipoanza kazi ilikuwa na nchi 12 zilizokuwa zimekubali kutambua mamlaka yake kupitia matamko maalumu yaliyowezesha wananchi kupata haki moja kwa moja katika mahakama hiyo.
Ameongeza kuwa licha ya baadhi ya nchi kuondoa matamko hayo, mahakama inaendelea kutekeleza wajibu wake kwa kupokea mashauri yanayowasilishwa kwa mujibu wa taratibu na mamlaka iliyowekwa kisheria.
Kwa upande wake, Msajili wa mahakama hiyo, Dkt. Robert Eno, amesema taasisi hiyo imepata mafanikio makubwa katika kipindi cha miaka 20, licha ya kukabiliwa na changamoto mbalimbali ikiwemo upungufu wa watumishi.
Dkt. Eno amesema tathmini ya utekelezaji wa Mpango Mkakati wa mwaka 2021 hadi 2025 imeonesha ongezeko la asilimia 27 la mashauri yaliyokamilishwa, jambo linaloonesha kuimarika kwa uwezo wa mahakama katika kushughulikia mashauri yanayofikishwa mbele yake.
Amesema mafanikio hayo yametokana na ushirikiano kati ya majaji, watumishi wa Ofisi ya Usajili, nchi wanachama wa Umoja wa Afrika, asasi za kiraia, taasisi za kitaaluma na washirika wa maendeleo.
Ameeleza kuwa katika kipindi cha mwaka 2026 hadi 2030, mahakama hiyo imejipanga kuongeza upatikanaji wa haki, kuimarisha matumizi ya teknolojia, kujenga uwezo wa kitaasisi na kuboresha utoaji wa huduma kwa wananchi na wadau wa sekta ya sheria.
Akizungumza katika ufunguzi wa kongamano hilo, Rais wa Mahakama ya Afrika ya Haki za Binadamu na Watu, Jaji Blaise Tchikaya, amesema ana imani na mustakabali wa taasisi hiyo, akieleza kuwa uwezo wa Afrika kuweka na kutekeleza malengo yake ni msingi muhimu wa kuimarisha ulinzi wa haki za binadamu katika bara hilo.
Jaji Tchikaya amesema anaamini mahakama hiyo itaendelea kufanya kazi kwa mafanikio katika miaka 40 ijayo na kufikisha miaka 60 tangu kuanzishwa kwake mwaka 2006.
Amesema kongamano hilo si maadhimisho ya kawaida pekee, bali ni fursa kwa majaji, wataalamu wa sheria, viongozi wa taasisi na wadau mbalimbali kutathmini mafanikio yaliyopatikana, kujadili changamoto zilizopo na kuweka mikakati ya kuimarisha ulinzi wa haki za binadamu na watu barani Afrika.
Akizungumza katika kongamano hilo, Rais mstaafu wa mahakama hiyo, Jaji Imani Aboud, amesema taasisi hiyo imepiga hatua kubwa katika kipindi hicho, hususan katika kupokea na kushughulikia mashauri yanayohusu ukiukwaji wa haki za msingi za wananchi.
Jaji Aboud amesema kati ya mashauri zaidi ya 350 yaliyowasilishwa mahakamani hapo, takribani 200 tayari yamefanyiwa maamuzi, huku mengine yakiendelea kushughulikiwa, hatua inayoonesha mchango wa taasisi hiyo katika kuimarisha mifumo ya haki barani Afrika.
Amesema mahakama hiyo ilipoanza kazi ilikuwa na nchi 12 zilizokuwa zimekubali kutambua mamlaka yake kupitia matamko maalumu yaliyowezesha wananchi kupata haki moja kwa moja katika mahakama hiyo.
Ameongeza kuwa licha ya baadhi ya nchi kuondoa matamko hayo, mahakama inaendelea kutekeleza wajibu wake kwa kupokea mashauri yanayowasilishwa kwa mujibu wa taratibu na mamlaka iliyowekwa kisheria.
Kwa upande wake, Msajili wa mahakama hiyo, Dkt. Robert Eno, amesema taasisi hiyo imepata mafanikio makubwa katika kipindi cha miaka 20, licha ya kukabiliwa na changamoto mbalimbali ikiwemo upungufu wa watumishi.
Dkt. Eno amesema tathmini ya utekelezaji wa Mpango Mkakati wa mwaka 2021 hadi 2025 imeonesha ongezeko la asilimia 27 la mashauri yaliyokamilishwa, jambo linaloonesha kuimarika kwa uwezo wa mahakama katika kushughulikia mashauri yanayofikishwa mbele yake.
Amesema mafanikio hayo yametokana na ushirikiano kati ya majaji, watumishi wa Ofisi ya Usajili, nchi wanachama wa Umoja wa Afrika, asasi za kiraia, taasisi za kitaaluma na washirika wa maendeleo.
Ameeleza kuwa katika kipindi cha mwaka 2026 hadi 2030, mahakama hiyo imejipanga kuongeza upatikanaji wa haki, kuimarisha matumizi ya teknolojia, kujenga uwezo wa kitaasisi na kuboresha utoaji wa huduma kwa wananchi na wadau wa sekta ya sheria.
Akizungumza katika ufunguzi wa kongamano hilo, Rais wa Mahakama ya Afrika ya Haki za Binadamu na Watu, Jaji Blaise Tchikaya, amesema ana imani na mustakabali wa taasisi hiyo, akieleza kuwa uwezo wa Afrika kuweka na kutekeleza malengo yake ni msingi muhimu wa kuimarisha ulinzi wa haki za binadamu katika bara hilo.
Jaji Tchikaya amesema anaamini mahakama hiyo itaendelea kufanya kazi kwa mafanikio katika miaka 40 ijayo na kufikisha miaka 60 tangu kuanzishwa kwake mwaka 2006.
Amesema kongamano hilo si maadhimisho ya kawaida pekee, bali ni fursa kwa majaji, wataalamu wa sheria, viongozi wa taasisi na wadau mbalimbali kutathmini mafanikio yaliyopatikana, kujadili changamoto zilizopo na kuweka mikakati ya kuimarisha ulinzi wa haki za binadamu na watu barani Afrika.
Post a Comment